Πίνδος

ΟΡΕΟΓΡΑΦΙΑ

Η οροσειρά της Πίνδου, με μήκος 230 χιλιόμετρα και πλάτος 70 χιλ. αποτελεί την κατάληξη του τόξου των ΄Αλπεων στη Ελλάδα. Ο Σμόλικας το δεύτερο σε ύψος μετά τον Όλυμπο βουνό (2.637 μ.) μαζί με την Τύμφη, το Γράμμο, τη Βασιλίτσα, τα όρη του Λύγκου, το Μιτσικέλι και το Ζυγό είναι τα κυριότερα βουνά τις Βόρειας Πίνδου και περιλαμβάνουν κάποιες από τις υψηλότερες κορυφές της Ελλάδος.

Από τις βραχώδεις κορυφές και τις πυκνοδασομένες πλαγιές τους ρέουν πολυάριθμα ρέματα και ποτάμια. Τα περισσότερα καταλήγουν στον ΄Αραχθο, Αλιάκμονα και Σαραντάπορο που αποτελούν τα εξωτερικά φυσικά όρια της Προστατευόμενης Περιοχής της Βόρειας Πίνδου, ενώ στο εσωτερικό της ο Αώος, Βοϊδομάτης, και Aρκουδόρευμα, διασχίζουν τους Εθνικούς Δρυμούς του Βίκου-Αώου και της Βάλια-Κάντα αντίστοιχα.

Εκτός από το εντυπωσιακό ορεινό ανάγλυφο του εδάφους, στην περιοχή βρίσκονται δύο από τα πιο εντυπωσιακά φαράγγια στην Ευρώπη (του Βίκου και του Αώου), η απομονωμένη ορεινή κοιλάδα της Βάλια-Κάλντα, και δεκάδες όμορφα ορεινά χωριά με μακρόχρονη ιστορία και ξεχωριστή αρχιτεκτονική.

ΟΡΕΙΝΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΑ

Το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου περιλαμβάνει τα ορεινά συγκροτήματα που απαρτίζουν το μεγαλύτερο μέρος από το βόρειο τμήμα της οροσειράς της Πίνδου, της μεγαλύτερης και σημαντικότερης οροσειράς της χώρας μας. Οι κυριότεροι ορεινοί όγκοι που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πάρκο είναι: ο Σμόλικας, το δεύτερο σε ύψος βουνό της Ελλάδας (2637 m), η Τύμφη (2497 m), η Βασιλίτσα (2249 m), ο Λύγκος (2177 m), ο Ζυγός (1820 m), και αρκετά άλλα μικρότερα σε έκταση και υψόμετρο βουνά, όπως η Τραπεζίτσα (2022 m.), η Τσούκα Ρόσσα (1987 m), το Φλάμπουρο (1914 m), ο Κλέφτης (1846 m), το Μιτσικέλι (1810 m), ο Κουκουρούντζος (1785 m), η Κούστα (1731 m), ο Κοζιακός (1622 m) και ο Όρλιακας (1443 m).

Γεωλογία

Την 1η Οκτωβρίου 2010 η ευρύτερη περιοχή του Βίκου – Αώου εξαιτίας της μεγάλης γεωλογικής και γεωμορφολογικής της αξίας χαρακτηρίστηκε ως Γεωπάρκο Βίκου – Αώου και εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων της HYPERLINK “http://www.pindosnationalpark.gr/index.php?page=Geologia” o “Click to Continue > by CouponDropDown” UNESCO. Αποτελεί πλέον το 4ο αναγνωρισμένο Γεωπάρκο της Ελλάδας – τα υπόλοιπα τρία είναι: το Απολιθωμένο δάσος Λέσβου, ο Χελμός – Βουραϊκός και ο Ψηλορείτης. Στο Γεωπάρκο Βίκου – Αώου περιλαμβάνονται η οροσειρά της Τύμφης, η χαράδρα του Βίκου και του Βοϊδομάτη, η χαράδρα του Αώου, το όρος Τραπεζίτσα, ο Σμόλικας και ο Κλέφτης, η περιοχή της ένωσης των ποταμών Αώου, Βοϊδομάτη, Σαραντάπορου και οι ιαματικές πηγές Καβασίλων και Αμαράντου, το μεγαλύτερο τμήμα του γεωπάρκου βρίσκεται εντός των ορίων του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.

Χλωρίδα

Στο Εθνικό Πάρκο της Βόρειας Πίνδου απαντώνται πάνω από 1.800 είδη φυτών. Στα πιο εντυπωσιακά λουλούδια του Εθνικού Πάρκου συγκαταλέγονται τα πέντε είδη του άγριου κρίνου τα οποία είναι τα εξής: λείριο το πάλλευκο (Lillium candidum), λείριο το χαλκηδονικό (Lillium chalcedonicum), λείριο του Χελδράιχ (Lillium heldraichi), λείριο το αλβανικό (Lillium albanicum) και λείριο το μάρταγον (Lillium martagon).

΄Αλλα χαρακτηριστικά είδη φυτών του Εθνικού Πάρκου που τραβούν την προσοχή του επισκέπτη είναι ο νάρκισσος ο ποιητικός (Narcisus poeticus), η τουλίπα η αυστραλιανή (Tulipa australis), η γεντιανή η εαρινή (Gentiana verna), ο αθάνατος (Semprevivum marmoreum), η σαξιφράγκα η σπρουνέρειος (Saxifraga spruneri) και πολλά άλλα.

Στό Πάρκο της Βόρειας Πίνδου και από τα χαμηλότερα προς τα μεγαλύτερα υψόμετρα συναντώνται οι παρακάτω ζώνες βλάστησης :

Η ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης ή ζώνη της αριάς (Quercetalia illicis), η οποία αποτελείται από θαμνώνες και χαμηλά δάση αριάς (Quercus ilex), που συνοδεύονται από άλλα είδη δέντρων και θάμνων, όπως το φιλύκι (Philyrea latifolia), ο φράξος (Fraxinus ornus), το πουρνάρι (Quercus coccifera), είδη αρκεύθων (Juniperus communis και Juniperus oxycedrus), η αγριοκουμαριά (Arbutus adracnhe) κ.ά. Η βλάστηση αυτή συνήθως σχηματίζει νησίδες στις πιο χαμηλές και ξηροθερμικές θέσεις (400 – 700 m υψόμετρο) του Εθνικού Πάρκου, κυρίως στις χαράδρες του Βίκου, του Βοϊδομάτη και του Αώου.

Η παραμεσογειακή ζώνη βλάστησης ή ζώνη της χνοώδους δρυός (Quercetalia pubescentis), την οποία συγκροτούν θερμόφιλα δάση φυλλοβόλων ειδών δρυός, όπως είναι η πλατύφυλλη δρυς (Quercus frainetto), η ευθύφλοια δρυς (Q. Cerris), η μακεδονική δρυς (Q. trojana), η χνοώδης δρυς (Q. pubescens), το πουρνάρι (Quercus coccifera) και άλλα είδη δέντρων, όπως η οστρυά (Ostrya carpinifolia), ο γάβρος (Carpinus orientalis, Carpinus betulus.), η κρανιά (Cornus mass), o φράξος (Fraxinus ornus) κ. ά.. Η ζώνη αυτή βλάστησης απαντάται σε υψόμετρα από 600 έως 1000 m, γύρω από τους περισσότερους οικισμούς, όπως συμβαίνει στο Κεντρικό Ζαγόρι, στα χωριά κατά μήκος του ποταμού Βενέτικου και στην κοιλάδα του Κερασοβίτικου.

Η ζώνη δασών οξιάς, οξιάς – ελάτης και παραμεσογεiακών κωνοφόρων (Fagetalia), την οποία συγκροτούν τα δάση οξιάς (Fagus sylvatica) και οξιάς – ελάτης, τα δάση των παραμεσογειακών κωνοφόρων, όπως της υβριδογενούς ελάτης (Abies borisii-regis) και μαύρης Πεύκης (Pinus nigra). Η Ζώνη αυτή απλώνεται σε υψόμετρα από 900 έως 1600 m, στον Σμόλικα, στις βόρειες πλαγιές της Τύμφης, στην Βασιλίτσα, στο Αυγό, στις Μπάλτσες και στον Ζυγό, καθώς επίσης και στο Κεντρικό και Ανατολικό Ζαγόρι. Καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του εθνικού δρυμού Βάλια Κάλντα, καθώς και την περιφερειακή του ζώνη (δάση Περιβολίου, Κρανιάς, Μηλιάς κ.ά.).

Η ζώνη των ψυχροβίων κωνοφόρων ( Vacinio-Picetalia), με μοναδική εμφάνιση αυτή της υποζώνης του ρόμπολου (Pinion heldreichii), στις περιοχές της Κατάρας, περιμετρικά σε όλες της κορυφές της ζεστής κοιλάδας – Βάλια Κάλντα και στο Σμόλικα. Η ζώνη αυτή φθάνει έως τα 2000 m, εμφανίζεται όμως διασπασμένη και υποβαθμισμένη εξαιτίας της πολύχρονης πιεστικής βόσκησης κατά τη θερινή περίοδο. Στη κοιλάδα του δρυμού Βάλια Κάλντα, αλλά και στις πλαγιές του όρους Φλέγγα εμφανίζονται μικροί πληθυσμοί δασικής Πεύκης (Pinus silvestris), οι οποίοι είναι πιθανότατα υπολείμματα της τελευταίας περιόδου των παγετώνων.

Τέλος, στην ανωδασική ή εξωδασική ζώνη βλάστησης, η οποία αποτελείται από ποώδη και θαμνώδη βλάστηση, που απλώνεται από τα ανθρωπογενή όρια του δάσους (1600 m) μέχρι τις ψηλότερες κορυφές της βόρειας Πίνδου. Στις φυτοκοινότητες αυτές συμμετέχουν επίσης οι παρακάτω φυσιογνωμικά διακρινόμενοι τύποι βλάστησης: τα «στεππόμορφα» βραχώδη λιβάδια, οι βραχόφιλες φυτοκοινωνίες των κάθετων ασβεστολιθικών βράχων και οι ασβεστολιθικοί λιθώνες, δηλαδή οι κινούμενες και σχετικά σταθεροποιημένες σάρες.

Πανίδα

Πλούσια είναι η άγρια πανίδα του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου τόσο σε συνολικό αριθμό ειδών όσο και στην παρουσία σπάνιων και προστατευόμενων ειδών. Σχεδόν όλα τα μεγάλα θηλαστικά της ηπειρωτικής Ελλάδας είτε είναι σπάνια, όπως η αρκούδα, ο λύκος (Canis lupus), ο αγριόγατος (Felis sylvestris), η βίδρα (Lutra lutra), το αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balcanica) και το ζαρκάδι (Capreolus capreolus), είτε περισσότερο κοινά, όπως το αγριογούρουνο (Sus scrofa), παρουσιάζουν αξιόλογους πληθυσμούς στην περιοχή. ʼλλα μικρότερα θηλαστικά που απαντώνται στο Εθνικό Πάρκο είναι: η αλεπού (Vulpes vulpes), ο ασβός (Meles meles), ο λαγός (Lepus capenis), ο σκαντζόχοιρος (Erinaceus concolor), ο σκίουρος (Sciurus vulgaris), το κουνάβι (Martes foina), το σπάνιο δασοκούναβο (Martes martes), πολλά μικροθηλαστικά και αρκετά είδη νυχτερίδων. Συνολικά στο Εθνικό Πάρκο απαντώνται περί τα 60 είδη θηλαστικών.

Πηγή: ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΙΝΔΟΥ
Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών
Βίκου-Αώου και Πίνδου
E-mail: mail@pindosnationalpark.gr